"Tablet of geen tablet": de keuzes van het onderwijs in een technologisch tijdperk
Samenvatting
Het integreren van nieuwe technologieën in een klassikale context is iets wat onvermijdelijk lijkt. Denk maar aan de eerste leerlingen die het voorrecht genoten om een rekenmachine te gebruiken in de klas. Tijdens de jaren '90 en de vroege jaren 2000 maakte ook de computer zijn opwachting in klaslokalen en het curriculum. In 2015 is de computer een standaard meubelstuk in elk klaslokaal. Enkele jaren geleden werd de tablet als nieuw medium geïntroduceerd op de markt. Hoe lang duurt het nog voor ook dit een courant object wordt in elk klaslokaal?
Het artikel "Tablet of geen tablet" stelt dat het zeker geen vaststaand feit is dat de tablet op de schoolbanken standaard zal worden gebruikt. Er zijn effectief heel wat scholen in Nederland (het is een Nederlands artikel) die tablets beginnen aanschaffen; die blijken nuttig te zijn voor, bijvoorbeeld, het vreemdetalenonderwijs. Om Frans, Engels, Duits of Spaans te leren, bestaan er allerlei leuke apps waarmee de studenten op eigen tempo vorderingen kunnen boeken. Als het voor de ene leerling een stuk vlotter gaat dan voor de andere, kan de leraar hier ook op inspelen door hem of haar oefeningen te laten doen op een hoger niveau, of door andere apps aan te bieden. Op deze manier kan de tablet tegemoet komen aan de grote nood aan differentiatie in het klaslokaal. Daarnaast kiezen scholen voor tablets omdat zij "handzamer zijn, een betere leesbaarheid bieden, een langere batterijduur hebben en snel opstarten". (Peterink, 21)
Ondanks deze voordelen hebben ook veel Nederlandse scholen een afwachtende houding ten opzichte van deze ontwikkelingen. De discussie gaat gepaard met fundamentele verschillen in onderwijsvisie; uit ervaring blijkt dat het gebruik eerder geassocieerd wordt met het "consumeren" van onderwijs, en de computer of de laptop met het "produceren". De computer zou nog steeds iets toegankelijker zijn om teksten te schrijven, en zelfstandig te werken aan taken e.d., omwille van het feit dat ze een toetsenbord hebben, terwijl op een tablet alles wat vereenvoudigd wordt. De keuze voor computer, dan wel voor tablet haakt dus in op een bredere discussie over onderwijsopvattingen; willen wij dat onze leerlingen alles eerder receptief in zich opnemen, of willen wij de leerlingen liever zelf aan de slag laten gaan?
Reflectie
De introductie van tablets op de schoolbanken lijkt mij een logische evolutie. Enkele jaren geleden hoorden we al berichten van scholen die hun leerlingen laptops aanboden, waardoor boeken en papieren al sterk naar de achtergrond werden geduwd. Ook het succes van online-leerplatformen zoals SmartSchool doen een beroep op de computervaardigheden van de leerlingen. Bovendien leidt een onderwijsvorm die beroept op een intensief gebruik van computers en laptops de leerlingen voor op het professionele leven, waarin de computer haast niet meer weg te denken is. Op zich vind ik het dus zeker logisch dat de computer een centrale plaats is gaan innemen in het schoolse curriculum.
Daarom plaats ikzelf wat vraagtekens bij wat de rol van de tablet zou kunnen zijn. Akkoord, er zijn apps die het leren kunnen stimuleren. Maar dat kan uiteraard ook gezegd worden van het onvoorstelbaar grote gamma aan schoolse computerprogramma's. Een tablet lijkt mij minder gebruiksvriendelijk dan een computer, of toch in de vorm zoals tablets vandaag de dag bestaan - er kan natuurlijk nog veel gebeuren. Een computer kan alles wat een tablet ook kan, en is - in mijn ogen althans - gebruiksvriendelijker. Persoonlijk vind ik het ontbreken van een klavier bij de tablet een grote handicap van het medium. Bovendien heeft de computer nu al zo'n centrale rol verworven in de schoolse context, dat ik het mij moeilijk kan voorstellen dat de tablet deze rol ooit zou usurperen.
Ik kan mij vinden in de tweedeling die het artikel "Tablet of geen tablet" maakt, wanneer het stelt dat tablets zich eerder lenen tot het consumeren van onderwijs, terwijl computers en laptops zich eerder richten tot het produceren ervan. De tablet is - dit is een puur subjectief aanvoelen van mij - in mijn ogen wat minder "professioneel". Ik geef het medium al snel de connotatie van "spelletjes en Candy-Crushen" mee. Uiteraard wéét ik dat een tablet véél maar aan kan dan dit louter amusement, maar het is gewoon de indruk, het gevoel dat het medium bij mij oproept.
Met de computer daarentegen, heb ik die perceptie minder. Allicht is dit deels omdat ikzelf meer vertrouwd ben met dit medium, en zeker in een schoolse context. Zelf heb ik al een massa aan ervaringen waarop de computer mij van dienst is geweest tijdens mijn opleiding; het opzoeken van informatie op het internet, het schrijven van teksten, het maken van presentaties, het monteren van filmpjes, het ordenen van allerlei gegevens in een spreadsheet, ... Allerlei zaken die ik perfect haalbaar vind met de computer. Ik geloof best dat dit allemaal ook perfect te bolwerken valt met een tablet, maar opnieuw: dat is niet het eerste waar ik aan denk. Aan de computer wel.
De voorbije jaren heeft de computer zich onmisbaar gemaakt in het dagelijks leven, het bedrijfsleven en de schoolse context. Maar ik vind het wel goed zo; ik vind de computer wel een toffe. Hij mag blijven.
Peterink, S. (2014). Tablet of geen tablet? inDruk 4 (1) p. 21-23. Geraadpleegd op 1 april, 2015 via http://www.kennisnet.nl/fileadmin/contentelementen/kennisnet/InDruk/zomer2014/inDruk_12014_05-tablets.pdf.
