woensdag 10 april 2013

Weblectures, een verrijking van het onderwijs?

Camilia Ruymen

Joke Marinissen en Sanne Gratama van Andel stellen dat steeds meer onderwijsinstellingen gebruik maken van zogenaamde weblectures, namelijk “verrijkte online hoorcolleges waarbij video, geluid en digitaal presentatiemateriaal gecombineerd worden aangeboden.”. De auteurs deden onderzoek naar de ervaringen met verschillende varianten van weblectures in het hoger onderwijs: instructieweblectures, collegeweblectures en weblectures in interactie. Instructieweblectures zijn weblectures die een vaardigheid als leerdoel hebben. Het betreft ‘how to’-filmpjes, waarbij wordt uitgelegd of wordt voorgedaan hoe iets gedaan moet worden. De student oefent deze vaardigheid vervolgens zelfstandig in. Bij collegeweblectures draait het om cognitieve leerdoelen. Dit kunnen opnames zijn van bestaande colleges, maar ook van colleges die speciaal gemaakt zijn voor weblectures. Deze opname kan ondersteund worden door een opname van het bord, extra bronnen,  …. Weblectures in interactie tenslotte laten interactie toe, live of achteraf. Een voorbeeld is live streaming, interactie via chat of sms, … De resultaten van het onderzoek van de auteurs is dat meer studenten gebruik hebben gemaakt van instructielectures en weblectures in interactie dan van collegeweblectures. Deze weblectures worden beschouwd als een verrijking van het onderwijs.

Ik ben van mening dat weblectures, net als gewone colleges, vallen of staan met de docent. Een gewone opname van het college is weinig stimulerend en vormt op zich niet meteen een verrijking van het onderwijs. Een voordeel van collegeweblectures, of van weblectures in het algemeen, is dat studenten de les op hun eigen tempo kunnen doornemen of ervoor kunnen kiezen bepaalde stukken van de les opnieuw te bekijken. Dit alles kan tot een betere verwerking van de leerstof door de studenten leiden.  Instructieweblectures of weblectures in interactie worden meer gesmaakt door studenten, zoals blijkt uit het onderzoek van Marinissen en Gratama. De valkuil hierbij is, zoals reeds gezegd, de energie die de docent in deze weblectures investeert en de zorg die hij aan de weblectures besteedt. De kwaliteit van de opname, van het extra beeldmateriaal van het bord, … spelen uiteraard een rol. Verder kan een docent opdrachten toevoegen, chatsessies organiseren voor vragen of gepersonaliseerde feedback, extra documentatie toevoegen, … 
Feedback is volgens mij een zeer belangrijk concept binnen weblectures. Een student moet feedback kunnen vragen en krijgen over de inhoud van de les, het uitvoeren van opdrachten, … hetzij in real life, hetzij via mail, chat, … Het gevaar dat bestaat bij weblectures als enige lessen, is dat mensen die minder vertrouwd zijn met ICT minder kansen krijgen om vragen te stellen, lessen goed te volgen, … (digitale kloof). Sommige studenten zullen verder gemakkelijker vragen stellen via mail of chat, daar waar voor anderen de drempel om vragen te stellen verhoogd wordt. Om vervolgens niet steeds op dezelfde vragen te moeten antwoorden, zou het bijvoorbeeld interessant zijn een forum aan de weblectures te koppelen, waar studenten vragen aan de docent en aan hun medestudenten kunnen stellen.

Weblectures worden ook gezien als een manier om studenten die nu niet naar de les komen, alsnog te betrekken. Ik denk hierbij bijvoorbeeld aan inclusie, aan minder mobiele personen die anders moeilijk tot in de les geraken, studenten die door ziekte een les gemist hebben, … . Studenten die geen zin hebben om naar de les te gaan, zullen namelijk naar mijn mening ook geen zin hebben om naar een opname van de les te kijken. Nog een voordeel van weblectures, op voorwaarde natuurlijk dat deze vrij te volgen zijn, is dat studenten lessen van andere faculteiten, universiteiten, … kunnen volgen. Zo zou een student rechten die ook interesse heeft in psychologie bijvoorbeeld een bepaalde les via weblectures kunnen volgen. Deze vorm van lesgeven vergemakkelijk zo de interdisciplinariteit. Ook studenten die lessen van buitenlandse universiteiten willen volgen, zouden zeker baat hebben bij weblectures. Weblectures zouden tenslotte ook een oplossing zijn voor het groeiende aantal studenten aan universiteiten. Momenteel blijken studenten daar echter nog niet helemaal klaar voor te zijn. In 2011 voerde de KU Leuven internetlessen in om de overbezetting van de aula’s tegen te gaan. De studenten zouden in twee groepen opgedeeld worden, die beurtelings naar de lessen op de campus zouden gaan en de opgenomen colleges online zouden bekijken. Hierop kwam echter hevig protest van de studenten, die de lessen op de campus een noodzaak vonden, onder andere omwille van het contact met de professoren, maar ook omwille van het contact met medeleerlingen.

Marinissen, J. & Gratama van Andel, S. (2012). Weblectures, een verrijking van het onderwijs: ervaringen metverschillende varianten van weblectures in het hoger onderwijs. Onderzoek van Onderwijs, 41 (6), 29-33 geraadpleegd op 8 april 2013 op http://www.weblectures.nl/sites/default/files/O%26O062012.pdf

Van Tendeloo, I. (29 september 2011). Unief stopt videolessen voorlopig in koelkast. Het Nieuwsblad,  geraadpleegd op 8 april 2013 op  http://www.nieuwsblad.be/article/detail.aspx?articleid=ND3GBD8E




Geen opmerkingen:

Een reactie plaatsen